FANDOM


Wittgenstein house

Wittgensteinhuis

Het Wittgensteinhuis, of Stonborough-Wittgensteinhuis, in Wenen (1926-1928) is het huis dat de filosoof Ludwig Wittgenstein bouwde voor zijn zus, Margarethe Stonborough-Wittgenstein. Het is - een houten hut in een onherbergzaam gebied in Noorwegen niet meegerekend - het enige werk dat Wittgenstein bouwde, maar wordt geroemd als toonbeeld van helderheid, precisie en onthechting.

een nieuwe uitdaging

Op 20 oktober 1926 gaf de gemeenteraad van Wenen Margarethe Stonborough-Wittgenstein toestemming voor de bouw van een vrijstaand familiehuis op het perceel Kundmanngasse 19. Voor het ontwerp benaderde zij Paul Engelmann, een leerling van Adolf Loos. Enige tijd later besloot Stonborourgh-Wittgenstein ook haar broer, de filosoof Ludwig Wittgenstein, bij het project te betrekken. Diens architectonische wapenfeiten beperkten zich tot dan toe tot de bouw van een houten hut in Skjolden, Noorwegen (1912), waarin hij enkele jaren woonde in afzondering. Wittgenstein trok het project Kundmanngasse gaandeweg steeds meer naar zichzelf toe - het uiteindelijke aandeel van Engelmann is onduidelijk.

De opdracht van zijn zus kwam op een dankbaar moment voor Wittgenstein, die vocht tegen een opkomende depressie en naarstig op zoek was naar een nieuwe uitdaging om zijn zinnen te verzetten. In 1927 schreef hij aan een vriend, de bekende econoom John Maynard Keynes: '(Ik heb) architectuur opgepakt. Ik ben bezig met het bouwen van een huis in Wenen. Dit bezorgt mij aanzienlijke kopzorgen en ik weet niet eens zeker of ik het niet verknoei.'

heilige verhoudingen

Het gebouw bestaat uit een aantal vierkante volumes met platte daken en ingetogen grijze gevels. Rechthoekige vensters met ranke kozijnen zorgen voor een regelmatig ritme van onderbrekingen van de buitenmuren. Het hele complex is opgebouwd uit de proporties 3:1, 3:2 en 2:1 - de verhoudingen waren zo belangrijk voor Wittgenstein dat hij in een vergaand stadium van de bouw het hele plafond 30 millimeter liet verhogen om de juiste maten te krijgen.

Aan een aantal details besteedde Wittgenstein onevenredig veel aandacht. Hij deed een jaar over het ontwerp van de deurklinken en nog een jaar over de radiatoren. Toch streefde Wittgenstein niet naar een totaalontwerp, zoals tijdgenoten als Pierre Chareau en Frank Lloyd Wright, die zich met elk meubelstuk bemoeiden. Wittgenstein intervenieerde nauwelijks in het ontwerp van het interieur - dat was het terrein van zijn zus. 'Gisteren dacht ik (…) aan de Kundmanngasse en hoe aangenaam je hebt ingericht, en hoe geruststellend. In dit soort zaken begrijpen we elkaar,' schreef hij later aan Margarethe.

een woning voor goden

Een andere zus van Wittgenstein, Hermine, voelde geïntimideerd door de wiskundige kilheid van de woning. Zij schreef: "Hoewel ik het huis erg bewonderde, heb ik altijd geweten dat ik er zelf niet zou willen, noch kunnen wonen. Het leek mij eerder een huis voor de goden dan voor een nietig wezen als ikzelf, en aanvankelijk moest ik zelfs een innerlijke weerstand overwinnen tegen deze 'in een huis belichaamde logica', zoals ik het noemde…'

Na de Tweede Wereldoorlog werd het bijzondere huis ternauwernood van de sloop gered. Thans huisvest het een cultureel departement van de Bulgaarse ambassade. De nieuwe eigenaar heeft grote aanpassingen doorgevoerd. Er zijn tussenmuren verwijderd, de muren en radiatoren zijn wit geschilderd en de hal heeft vloerbedekking gekregen.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.