FANDOM


Barbican Estate, London

Barbican Estate

De megastructuur is een neofuturistisch stedenbouwkundige typologie uit de jaren '60, geïnspireerd op de razendsnel moderniserende Japanse en Amerikaanse binnensteden uit deze tijd. Een megastructuur is een combinatie van gebouwen en verkeersaders die tezamen een grootschalig infrastructureel netwerk vormen. Een dergelijk netwerk bevat bovendien openbare ruimten op verschillende niveaus, samengebonden door een verkeerssysteem van roltrappen, luchtbruggen, hellingbanen, galerijen en passages. De constructie en de invulling zijn gescheiden. Hierdoor kunnen megastructuren voortdurend aangepast en uitgebreid worden. Het concept van de megastructuur vertoont overeenkomsten met het structuralisme, waarbij een grote verscheidenheid aan functies en mensen onderdak vindt binnen één gebouw. Bij megastructuren ligt de nadruk echter op massaliteit en beweging, in plaats van op geborgenheid en individualisme.

ongebouwde concepten

Het zijn vooral de ontwerpen van de ongebouwde megastructuren van radicale ontwerpers zoals Archigram, Superstudio en Archizoom, die tegenwoordig tot de verbeelding spreken. De consumptiemaatschappij is in al deze ontwerpen een belangrijk thema. Een klassiek voorbeeld van een megastructuur is Archigrams Plug-in City ontwerp (1966). Deze constructie bevat geen gebouwen in traditionele zin, maar bestaat uit bewegende 'frameworks'. Deze frameworks verplaatsen zowel goederen als personen doordat er gestandaardiseerde elementen aan gehangen kunnen worden. Deze elementen kunnen dienen als winkel of als woning. Archizooms No-stop City (1969) voorziet een monotoon landschap van aaneengeschakelde parkeergarages en ge-airconditionde ruimtes, waarin consumptie de enige mogelijkheid tot onderscheiding zou betekenen. Nieuw Babylon, een megastructuur van Constant Nieuwenhuys, bestaat uit een serie aaneengeschakelde sectoren, grote bouwsels die boven het bestaande land hangen. Hierin zou de spelende mens, door de techniek losgemaakt van de noodzaak tot werken, dwalend zijn tijd doorbrengen. Het vormgeven van de sectoren zou het voornaamste tijdverdrijf worden.

Paolo Soleri

Paolo Soleri verwierf bekendheid met zijn visioenen voor megastructuren die honderdduizenden mensen moesten kunnen huisvesten. Door al deze mensen te huisvesten in een hoog en massief bouwwerk zou het leven intensiever beleefd worden, zijn minder grondstoffen nodig en zou het omliggende landschap gespaard blijven. Mesa City (1959) is een voorbeeld van een ontwerp volgens deze principes, die Soleri 'arcology' zou noemen. In tegenstelling tot de eerder genoemde ontwerpen zag Soleri megastructuren daadwerkelijk als een oplossing in plaats van een kritiek op de consumptiemaatschappij.

Groot-Brittannië

De werkelijk gerealiseerde megastructuren bleken minder aansprekend dan de papieren ontwerpen. Vanaf 1955 werd gebouwd aan het centrum van de New Town Cumbernauld, onder leiding van Geoffray Copcutt. Boven een systeem van parkeergarages en overdekte wegen werd bij wijze van stadscentrum het eerste overdekte winkelcentrum van Groot-Brittanië gerealiseerd. Bovenop dit winkel-, bestuurs- en uitgaanscentrum werden penthouses gebouwd. Dit stadscentrum is nog in de oorspronkelijke vorm te bezichtigen, maar was commercieel niet bijzonder succesvol. Een ander Britse megastructuur is de Barbican Estate, een woon- en uitgaansgebied in het oude centrum van Londen. Dit gebied kent geen straten, maar hoge blokken flats rond binnenplaatsen, verbonden door een podium-niveau, een openbare verdieping voor wandelaars met zowel binnen- als buitenruimten. Onder dit podium-niveau bevinden zich de vervoersfuncties. Door de vele voorzieningen en de ruime en prijzige appartementen is de Barbican nog steeds een geliefd woongebied.

Nederland

In Nederland heeft Hoog Catharijne het meeste weg van een megastructuur. Om Utrecht aan de eisen van de moderne tijd te laten voldoen werd een groot deel van het stationsgebied gesloopt. Vervoersfuncties (wegen, spoorwegen, busverkeer en laden en lossen) zijn op de begane grond te vinden. Hierboven bevond zich een kronkelend stelsel van overdekte looproutes waaraan winkels, kantoren en recreatieve functies lagen. Ook waren er vele mogelijkheden tot uitbreiding. Hoog Catharijne wordt tegenwoordig niet meer gezien als een vooruitstrevend stedenbouwkundig concept, maar als een relikwie uit de jaren zeventig. Het centrum wordt nu ingrijpend verbouwd en er moet ook op de begane grond ruimte voor voetgangers komen.

Behalve Hoog Catharijne kent ook het nieuwe centrum van Almere veel kenmerken van een megastructuur. Het is ontworpen door OMA, het bureau van Rem Koolhaas. In de combinatie tussen een onderwereld van technische- en vervoersfuncties en een bovenwereld van consumptie en entertainment in het centrum van Almere lijkt de Koolhaas' fascinatie voor megastructuren tot uiting te komen.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.